Yfirlit
Úttektarvefur Reykjanesbæjar er opinber GIS gátt sem veitir almenningi og fagaðilum aðgang að rauntíma landfræðilegum gögnum sveitarfélagsins í gegnum gagnvirkt vefkort. Notendur geta skoðað gögn á kortinu og hlaðið þeim niður í fjölmörgum viðurkenndum skráarsniðum.
Gáttin er byggð á GeoServer, með OpenLayers sem kortaforritasafn í vafranum, og þjónar gögnum í íslenska hnitakerfinu ISN-93 (EPSG:3057).
Lykilhugtök
GeoServer og WFS
GeoServer er opinn hugbúnaður sem notaður er til að birta landfræðileg gögn á vefnum. Niðurhal gagna fer fram í gegnum WFS (Web Feature Service) endapunkt, sem er staðlað OGC samskiptasnið til afhendingar vigurgagna á því skráarsniði sem notandi velur. Notandinn þarf ekki sjálfur að eiga bein samskipti við GeoServer, þar sem niðurhalsglugginn annast ferlið sjálfkrafa.
OpenLayers
OpenLayers er opið JavaScript kortaforritasafn sem birtir gagnvirk kort í vafranum. Það sér um að hlaða kortaflísum, teikna lög, umbreyta hnitum og stýra notendaviðmótinu.
Lag
Öll landfræðileg gögn eru skipulögð í lög, þar sem hvert lag táknar tiltekið gagnasafn, til dæmis skóla, fráveituræsi eða staura. Hægt er að kveikja og slökkva á lögum í lagaborðinu.
Hnitakerfi — ISN-93
Á Íslandi er stuðst við ISN93 (EPSG:3057), sem er Lambert þverstæðuskáhnitakerfi skilgreint sérstaklega fyrir Ísland. Öll niðurhalsgögn eru á þessu hnitakerfi og gefin upp í metrum. Nánari tæknilegar upplýsingar má finna í kaflanum Hnitakerfi.
Snögg uppsetning
Leiðbeiningar um algengasta verkefnið, að hlaða niður gögnum fyrir afmarkað svæði.
Opnaðu vefslóð kortsins í vafranum. Kortið hleðst inn og birtir svæði Reykjanesbæjar.
Veldu lag á lagaskiptiborðinu efst til hægri — það birtist strax á kortinu.
Smelltu á niðurhalstakkann, merktur með ör sem vísar niður, vinstra megin á kortinu.
Veldu gagnasafn í fellivalmyndinni Lag og veldu síðan það skráarsnið sem þú vilt nota. Sjá Skráarsnið til að velja rétt snið.
Smelltu á „Afmarka svæði". Teiknaðu marghyrning á kortinu með því að smella á viðeigandi staði og tvísmelltu til að ljúka teikningunni. Aðeins þau gögn sem falla innan svæðisins verða tekin með í niðurhalinu.
Smelltu á niðurhalstakkann. GeoServer vinnur úr beiðninni og skilar gagnaskránni.
Notkun kortsins
Fletting
Hliðraðu kortinu með því að smella og draga. Þysjaðu inn og út með skrunhjólinu, snertibendingum eða +/− tökkunum efst til vinstri. Á snertitækjum er hægt að þysja með hefðbundnum fingrahreyfingum.
Staðsetning
Smelltu á staðsetningartakkann í vinstri tækjastikunni til að miðja kortið á núverandi staðsetningu þinni. Til þess þarf að veita vafranum leyfi til að nota staðsetningu.
Heimilisfangaleit
Leitarreiturinn með stækkunarglerstákninu gerir þér kleift að leita að heimilisföngum úr OpenStreetMap um allan heim. Kortið færist þá sjálfkrafa að þeirri staðsetningu sem finnst og þysjir inn á hana.
Smella á einkenni
Smelltu á eitthvert fyrirbæri á kortinu til að opna sprettiglugga með upplýsingum um það, til dæmis nafn skóla, tegund eða hverfi. Smelltu á × til að loka glugganum.
Mæling
Notaðu mælingartólið með reglustikutákninu til að mæla vegalengdir eða flatarmál. Smelltu til að setja punkta og tvísmelltu til að ljúka mælingunni. Niðurstaðan birtist á kortinu. Smelltu aftur á tólið til að slökkva á því.
Birting hnita
Núverandi hnit bendilsins eru sýnd í hnitareitnum neðst til vinstri. Hnitin eru gefin upp í ISN93 í metrum.
LiDAR-lag
Smelltu á skýjatáknið til að kveikja eða slökkva á yfirborðslíkani LiDAR gagna. Þetta er stórt lag og því getur tekið smá stund að hlaða því inn.
Lagaskiptiborð
Lagaskiptiborðið efst til hægri sýnir öll tiltæk lög, flokkuð eftir viðfangsefnum. Með gátreitnum er hægt að kveikja og slökkva á sýnileika laga og með útvíkkunarörinni má birta nánari upplýsingar um lagið.
Niðurhal gagna
Hvernig það virkar
Niðurhalið byggist á WFS GetFeature beiðni til GeoServer. Þegar þú afmarkar svæði og smellir á niðurhal sendir gáttin rúmfræðilega síu til GeoServer, sem skilar aðeins þeim fyrirbærum sem falla innan svæðisins á því sniði sem óskað er eftir.
Afmörkun niðurhalsvæðis
Takkinn „Afmarka svæði" virkjar teiknitól fyrir fláka:
- Vinstrismellur bætir við hnútum í flákann.
- Tvísmellur lýkur teikningunni og staðfestir flákann.
- Til að endurteikna svæðið skaltu smella aftur á „Afmarka svæði".
Studd skráarsnið
| Snið | Ending | Hentar best með |
|---|---|---|
| CSV | .csv | Excel, almenn gagnagreining |
| DXF | .dxf | AutoCAD, CAD-hugbúnaður |
| GeoJSON | .geojson | Vefþróun, QGIS, forritun |
| GeoPackage | .gpkg | QGIS, ArcGIS (mælt með) |
| KML | .kml | Google Earth, Google Maps |
| Shapefile | .zip | ArcGIS, eldri GIS vinnuferlar |
Tiltæk gagnalög
Grunninnviðir
| Lag | Lýsing | Rúmfræði |
|---|---|---|
Fraveita_lagnir | Fráveitulagnir | Línur |
Fraveita_punktar | Fráveitubrunnar, hæðarkótar | Punktar |
fravLagnFramkv2025 | Myndununaráætlun fráveitulagna fyrir 2025 | Línur |
frav_lagn_asbru | Skipting fráveitulagnakerfis í Ásbrú | Línur |
Gatnalysing_dreifikerfi | Dreifikerfi gatnalýsingar | Punktar |
Gatnalysing_strengir | Raflagnir gatnalýsingar | Línur |
Gatnalysing_staurar | Ljósastaurar gatnalýsingar | Punktar |
xy_staurar | Viðbótarupplýsingar um ljósastaura gatnalýsingar | Punktar |
gotur | Yfirborð gatna | Flákar |
heild_midlinur | Miðlínur gatna | Línur |
Skipulag og landnotkun
| Lag | Lýsing | Rúmfræði |
|---|---|---|
landnotkun | Flokkun landnotkunar | Flákar |
skipulag | Deiliskipulag | Flákar |
hverfaskipting_rnb | Hverfa og umdæmismörk | Flákar |
rnb_lodamork | Lóðamörk | Línur |
rnb_grasslattur | Grasslátturssvæði | Flákar |
upprunalond | Upprunalönd | Flákar |
mogulegar_frkv_2025 | Mögulegar framkvæmdir 2025 | Flákar |
Menntun og þjónusta
| Lag | Lýsing | Rúmfræði |
|---|---|---|
skolar | Skólar (leik-, grunn-, framhaldsskólar, íþróttamannvirki) | Flákar |
skolahverfi | Skólahverfi | Flákar |
leiksvaedi | Leiksvæði | Punktar |
hreystitaeki | Hreystitæki utandyra | Punktar |
Samgöngur
| Lag | Lýsing | Rúmfræði |
|---|---|---|
stigar | Göngu og hjólastígar | Línur |
fjallahjolabraut | Fjallahjólabrautir | Flákar |
straetoskyli | Farþegaskýli við strætisvagnastoppistöðvar | Punktar |
stoppistodvar | Stoppistöðvar strætisvagna | Punktar |
hradaskilti_e_pin | Hraðavaraskilti | Punktar |
Útivist og umhverfi
| Lag | Lýsing | Rúmfræði |
|---|---|---|
boltavellir | Boltavallasvæði | Punktar |
golfvellir | Golfvellir | Punktar |
fuglaskodunarhus | Fuglaskoðunarhús | Flákar |
umhverfi | Grenndar- og endurvinnslustöðvar, hundagerði | Flákar |
umhverfisvidurkenningar | Umhverfisviðurkenningar | Punktar |
Skráarsnið — yfirlit
GeoPackage .gpkg
OGC staðlað SQLite snið sem sameinar rúmfræði, eigindi og hnitakerfi í einni skrá. Hentar sérstaklega vel fyrir QGIS og ArcGIS og heldur heitum eigindasviða óstyttum.
Shapefile .zip
Hefðbundið ESRI snið sem samanstendur af .shp, .shx, .dbf og .prj. Athugið: heiti eigindasviða eru takmörkuð við 10 stafi.
GeoJSON .geojson
Opið snið byggt á JSON sem hentar vel fyrir vefþróun, GIS-hugbúnað og ýmiss konar gagnavinnslu. Það er mannlæsilegt og auðvelt að vinna með.
DXF .dxf
AutoCAD Drawing Exchange Format. Þetta snið hentar fyrir AutoCAD, BricsCAD og MicroStation. Eigindagögn varðveitast ekki að fullu, þannig að betra er að nota GIS snið ef þú þarft að halda þeim upplýsingum.
KML .kml
Notað af Google Earth og Google Maps. Hentar fyrir framsetningu en ekki fyrir nákvæmar verkfræðilegar mælingar. GeoServer umbreytir gögnunum sjálfkrafa í WGS84.
CSV .csv
Einfalt dálkaskipt textasnið sem hentar vel fyrir punktagögn í Excel eða Pandas. Það hentar síður fyrir línu og flákagögn, þá er mælt með að nota GeoPackage eða GeoJSON í staðinn.
Hnitakerfi — ISN-93
Öll niðurhalsgögn eru á ISN93, sem er staðlað hnitakerfi á Íslandi. Það tryggir að gögnin passi saman við önnur korta- og verkfræðigögn.
| EPSG-kóði | 3057 |
| Heiti | ISN93 |
| Vörpun | Lambert Conformal Conic |
| Viðmið | ISN93 |
| Sporbaugar | GRS 1980 |
| Einingar | Metrar |
| Miðlægur lengdarbaugur | −19° |
| Upprunabreidd | 65° N |
proj4-strengur
+proj=lcc +lat_1=65.75 +lat_2=64.25 +lat_0=65 +lon_0=-19
+x_0=500000 +y_0=500000 +datum=WGS84 +units=m +no_defs
EPSG:3057 eða ISN93.Í AutoCAD: Stilltu teikningareiningarnar á metra og hnitakerfið á
EPSG:3057 áður en þú flytur inn DXF-gögn.
Fyrir forritara
Tæknilegar upplýsingar
| Hluti | Tækni |
|---|---|
| Kortavefsþjónn | GeoServer |
| Kortaforritasafn | OpenLayers (ol.js) |
| Hnitakerfisvörpun | proj4.js |
| Lagaskiptiborð | ol-layerswitcher (sérsniðin útgáfa) |
| Heimilisfangaleit | ol-geocoder |
| Stílar | Stílskrár sem skilgreina útlit laga (styles/*_style.js) |
| Lagagögn | GeoJSON gögn vistuð í JavaScript skrám (layers/*.js) |
Uppbygging laga
Hvert lag er skilgreint sem GeoJSON FeatureCollection sem er vistað í JavaScript breytu.
// layers/skolar_27.js
var json_skolar_27 = {
"type": "FeatureCollection",
"name": "skolar_27",
"features": [
{
"type": "Feature",
"properties": {
"svaedi": "Stapaskóli - Leikskóli",
"Leikskoli": "true",
"Grunnskoli": "false"
},
"geometry": { "type": "Polygon", "coordinates": [...] }
}
]
};
Hnit í innfelldum GeoJSON gögnum eru á WGS84 (EPSG:4326) til birtingar í OpenLayers. Við niðurhal með WFS eru gögnin hins vegar afhent á ISN93 (EPSG:3057).
Að bæta við nýju lagi
Staðfestu að lagið sé rétt uppsett, að rúmfræðin sé gild og að eigindasvið séu skýr og samræmd. Vinnulagið á að vera á ISN93, EPSG:3057, áður en lagið er birt eða flutt út.
Bættu laginu við í GeoServer með gagnageymslu og birtingu lags. Gakktu úr skugga um að hnitakerfið sé skráð rétt sem EPSG:3057 og að WFS aðgangur sé virkur ef lagið á að vera hægt að sækja í niðurhalsglugganum.
Staðfestu að lagið birtist rétt í forskoðun og að WFS fyrirspurn skili gögnum. Þetta tryggir að þjónustan virki áður en lagið er tengt inn á kortavefinn.
Flyttu lagið út sem GeoJSON á WGS84, EPSG:4326, þar sem OpenLayers birtir innfelld gögn á því formi. Settu gögnin í JavaScript breytu á forminu var json_lagheiti_N = {...}; og vistaðu skrána sem layers/lagheiti_N.js.
Búðu til stílaskrá fyrir lagið, annaðhvort með QGIS2web eða handvirkt. Skráin skilgreinir hvernig lagið birtist á kortinu og er vistuð sem styles/lagheiti_N_style.js.
Bættu gagnaskránni og stílaskránni við í index.html. Báðar skrár þurfa að hlaðast inn áður en layers2.js er keyrð, annars finnur vefurinn hvorki gögnin né stílinn.
Bættu laginu við í layers/layers2.js með réttu heiti, titli og stilsfall. Þetta skráir lagið í lagaskiptiborðið þannig að notendur geti kveikt á því í kortaviðmótinu.